Σχεδιασμός Υπηρεσιών
Πώς μπορεί να αξιοποιηθεί ο κλάδος του «Σχεδιασμού Υπηρεσιών» στον πολιτισμό, για να δημιουργήσει βιώσιμες εμπειρίες για την κοινωνία;
Τι είναι το Service Design;
Ο Σχεδιασμός Υπηρεσιών (ή Service Design) είναι η μεθοδική διαδικασία σχεδιασμού υπηρεσιών με κέντρο τον άνθρωπο, δηλαδή τις ανάγκες, τις εμπειρίες και τις προκλήσεις των ανθρώπων που εμπλέκονται σε αυτές. Ουσιαστικά, είναι ένας τρόπος να σκεφτόμαστε ολιστικά, να φτιάχνουμε υπηρεσίες που έχουν νόημα, λειτουργούν καλά, και δημιουργούν θετικό κοινωνικό ή/και πολιτιστικό αντίκτυπο.
Αποτελεί ένα εργαλείο στρατηγικής, ενσυναίσθησης και μετασχηματισμού, το οποίο -αν και δεν συνηθίζεται – συστήνεται να εφαρμόζεται και στον πολιτισμό.
Η διαδικασία
Ξεκινάμε από τους ανθρώπους και, πιο συγκεκριμένα, από τις ανάγκες, τα προβλήματα και τις επιθυμίες τους. Αυτό σημαίνει:
1. Κατανόηση (research)
- Ποιες είναι οι ανάγκες των συμμετεχόντων/ουσών;
- Τι σημαίνει πολιτισμός γι’ αυτούς/ες;
- Ποιες εμπειρίες είχαν μέχρι σήμερα;
- Ποια εμπόδια συναντούν;
2. Συν-σχεδιασμός (co-creation)
Δεν σχεδιάζουμε για τις κοινότητες, σχεδιάζουμε μαζί τους. Στη φάση σύλληψης/ καταιγισμού ιδεών, συνεργαζόμαστε με καλλιτέχνες/ιδες, εκπαιδευτικούς, άτομα κάθε ηλικίας ηλικίας, τοπικούς φορείς, κ.λπ. – ανάλογα με το project.
3. Πρωτοτυποποίηση (prototyping)
Ως επόμενο βήμα δοκιμάζουμε την ιδέα σε μικρή κλίμακα: μια πιλοτική πολιτιστική διαδρομή, ένα εργαστήριο με μαθητές/τριες, ένα διαδραστικό εργαλείο για την ανάδειξη τοπικών μνημών. Βλέπουμε τι λειτουργεί, τι όχι, και το βελτιώνουμε.
4. Υλοποίηση και αξιολόγηση
Η υπηρεσία σχεδιάζεται ολιστικά: από τη στρατηγική και την εμπειρία χρήστη, μέχρι τις τεχνικές λεπτομέρειες και την επικοινωνία. Στο τέλος, μετράμε την αξία της, όχι με βάση «την προσέλευση», αλλά με βάση την εμπλοκή, τη σημασία και τη βιωσιμότητα.
Service Design στον Πολιτισμό
Στον οργανισμό μας ασχολούμαστε με τη Διαχείριση του Πολιτισμού στο σύνολό της: τόσο με την πολιτιστική κληρονομιά (Διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς), όσο και με τη σύγχρονη πολιτιστική παραγωγή (Πολιτιστική Διαχείριση). Δηλαδή, εργαζόμαστε σε σημεία, όπου το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συνομιλούν μέσα από ανθρώπους, κοινότητες, τόπους και αφηγήσεις.
Επιπλέον, επειδή πιστεύουμε ότι ο πολιτισμός δεν είναι κάτι «που προσφέρουμε», αλλά κάτι που συν-δημιουργείται, χρησιμοποιούμε το Service Design ως βασική μεθοδολογία σχεδιασμού δράσεων και υπηρεσιών.
Το Service Design στον πολιτισμό:
- Ανοίγει τον χώρο σε διαφορετικές φωνές
- Βοηθάει να δούμε τις υπηρεσίες ως σχέσεις και συστήματα με διάρκεια
- Δημιουργεί πολιτιστικές εμπειρίες που συνδέουν τους ανθρώπους
- Δίνει εργαλεία σε μικρούς πολιτιστικούς φορείς, ώστε να λειτουργήσουν στρατηγικά και ουσιαστικά.
Η θέση μας
Είμαστε από τους λίγους φορείς στην Ελλάδα, που εφαρμόζουν συστηματικά το Service Design στο πλαίσιο της διαχείρισης του πολιτισμού. Πιστεύουμε, ότι ο πολιτισμός δεν είναι αυτό που κάνουμε – είναι το πως σχετιζόμαστε, και ο Σχεδιασμός Υπηρεσιών μας βοηθά να το κάνουμε με σεβασμό, συνέπεια και συμμετοχή. Επιπλέον, έχοντας προσαρμόσει μία σειρά από εργαλεία του Service Design στον τομέα μας, προσφέρουμε επιμορφωτικά εργαστήρια σε άλλα άτομα του κλάδου ή εμπλεκόμενους φορείς, που επιθυμούν να εμβαθύνουν τις γνώσεις και την πρακτική τους σε αυτόν τον τομέα.